"100.000 geparkeerde auto’s worden één grote batterij voor groene energie"

“Als ik verder heb gezien, is dat doordat ik op de schouders van reuzen heb gestaan”, zou Isaac Newton ooit gezegd hebben. Voor MOBI was die reus professor Gaston Maggetto. Een visionair, noemt Joeri Van Mierlo hem. “De vroege jaren zeventig stonden in het teken van de eerste oliecrisis en een groeiend milieubewustzijn. Gaston Maggetto zag al heel vroeg het potentieel van elektriciteit in het transport. Hij besloot om onderzoek naar elektrisch aangedreven voertuigen te doen. Daar werd lang een beetje lacherig over gedaan, maar de tijd heeft hem gelijk gegeven. Hij kreeg internationale erkenning.” 

Joeri Van Mierlo lag bijna twintig jaar geleden mee aan de basis van MOBI en bouwde hiermee een interdisciplinaire onderzoeksgroep uit. “Binnen de onderzoeksgroep werken ingenieurs bijvoorbeeld samen met economen die onder andere de total cost of ownership van elektrische wagens berekenen – alle kosten die je maakt tijdens de levensduur van het voertuig. Daarnaast maken we levenscyclusanalyses, om de volledige milieu-impact van elke materiaal in kaart te brengen, van de ontginning in de mijn tot en met de recyclage. En we analyseren ook consumentengedrag, want we willen graag weten hoe mensen reageren op nieuwe technologieën zoals zelfrijdende voertuigen.”

Joeri Van Mierlo heeft zich inmiddels ontpopt tot een nieuwe reus voor de volgende generaties. MOBI groeide uit tot Europa’s grootste onderzoekscentrum en de referentie op het vlak van onderzoek naar elektrische voertuigen. Voor Joeri is het een jongensdroom die uitkomt… met een beetje hulp van het toeval. “Ik heb aan de VUB gestudeerd en gedoctoreerd, en hier tussendoor ook mijn burgerdienst gedaan. Twee weken daarna is de leger- en burgerdienst afgeschaft. Maar eerlijk: ik heb er geen moment spijt van gehad. Ik was geboeid door mobiliteit, en een van de taken tijdens mijn burgerdienst was het uittekenen van een verkeersveiligheidsplan voor de campus. Je kunt het je vandaag niet meer voorstellen, maar op de drukke wegen rond de campus waren er toen geen verkeerslichten of fietspaden. Daar vielen regelmatig slachtoffers.”

Zo rolde Joeri als vanzelf in het mobiliteitsthema. Vanaf het begin was zijn belangrijkste motivatie de strijd tegen luchtvervuiling en klimaatverandering. De elektrische auto zou daar een centrale rol in spelen, dat stond voor hem buiten kijf. “Te voet, met de fiets of met het openbaar vervoer is altijd beter, maar een groot deel van de verplaatsingen zal met de auto blijven gebeuren. Alleen om het autoverkeer van zeventig naar zestig procent terug te schroeven, heb je al een verdubbeling van het openbaar vervoer nodig. Volledig zonder wagens kunnen we niet meer. Dan zijn die best zo milieuvriendelijk mogelijk. Elektrisch dus.”

Pas de laatste jaren is de elektrische wagen echt aan het doorbreken. De weg naar dit punt was lang en frustrerend. Dat had alles te maken met de samenstelling van de batterijen. Een halve eeuw geleden – Elon Musk zat nog in de luiers - bolden er op de campus van de VUB al negen opvallende blauwe elektrische wagens rond: zware Italiaanse bakken met in plaatstaal gelaste carrosserieën, waarmee medewerkers en studenten tussen de campus van Etterbeek en het ziekenhuis van Jette mochten pendelen – ook in autodeelsystemen was de VUB een voorloper.

Joeri Van Mierlo: “Verder lukte niet, want ze werden met loodbatterijen aangedreven. De actieradius daarvan was hooguit 40 kilometer. Als chauffeur had je trouwens stevige spieren nodig, want van stuur- of rembekrachtiging was geen sprake. Je moest uit volle kracht het rempedaal indrukken en hopen dat je op tijd stil stond.” (lacht)

MOBI ziet het ook breder dan de auto zelf. Zo gebeurt er ook onderzoek naar de integratie van wagens in het elektriciteitsnetwerk. 

Joeri Van Mierlo: “We moeten naar een klimaatneutrale maatschappij gaan, met veel zonne- en windenergie. Alleen zijn die niet altijd beschikbaar. De stroom die zonnepanelen en windturbines opwekken wanneer de zon schijnt of de wind waait, moeten we kunnen bufferen. Je kunt die opslaan in grote stationaire batterijen, maar elektrische wagens bieden een extra mogelijkheid. Al die autobatterijen samen hebben een enorme laadcapaciteit. Als er een surplus aan stroom gegenereerd wordt, zouden honderdduizenden geparkeerde wagens die kunnen opslaan en later weer afgeven, aan het eigen huishouden, een bedrijf of aan het net. Zo vormen ze samen één gigantische batterij. Dat vergt bidirectionele oplaadsystemen tussen de auto en de woning, zodat de energie naar believen heen en weer kan gaan. We ontwikkelen systemen om slim - op het juiste moment - te laden en te ontladen.”

Over slim gesproken: in de gele koten van Willy Van Der Meeren werken MOBI-onderzoekers ook aan slimme verlichting voor zelfrijdende auto’s. “Ze ontwikkelen technologieën waarmee autoverlichting communicatiesignalen kan doorgeven aan andere voertuigen, bijvoorbeeld om te melden dat er over 500 meter werken zijn of een auto in panne staat. Met Waze moeten de gebruikers dat nog zelf ingeven, zelfrijdende auto’s zullen dat zonder menselijke tussenkomst kunnen doen.”